Finansal piyasalar yatırım aldıkça yükselir ve yatırımlar bir yerde çekildiğinde piyasalar nefeslenir. Tabi burada bu yükseliş, düşüş ve duraklamalara etki eden birçok iktisadi davranış mevcuttur. Ekonomik ve finansal analizler genellikle bu davranışlar üzerinden yapılır ve yorumlanır.

Kurların neden gevşediğini şu şekilde analiz edebiliriz;

1 – TCMB yönetiminin şeffaf adımları Türk Lirası’nın değerlenmesi tarafında etkili oldu. En azından artık toplumun anlayacağı şekilde faizlerin nasıl yönetileceği ve rezervlerin durumu belirtiliyor. Bu sebeple Naci Ağbal yönetimini kutluyorum. Bir enkazı yerinden kaldırmaya çalışmak kolay değil.

2 – Covid-19 sebebiyle yaşanan belirsizliğin virüs devam etmesine rağmen dağıldığını görüyorum. Yani virüs ile yaşamaya alışıldığını görebiliyoruz artık. Üretim, yatırım ve tüketim organları artık virüse karşı şaşkın değil, önlemli davranmaya başladı diyebilirim.

3 – Faiz getirisi ve dalgalı kurun sağladığı nimetlerden faydalanmak amacıyla ülkeye yabancı para ve yabancı yatırımın girdiği aşikar. Büyük ölçüde bir giriş olmasa dahi, yabancı para talebinin kesilmesi burada önemli rol oynuyor. Dış ilişkilerde bu ara yaşanan sükunetin de etkili olduğunu düşünüyorum.

Şimdi buradan hareketle bu durumun istikrarlı olup olmadığını ve tersi yaşanırsa neler olacağını analiz etmeye çalışacağım..

1 – TCMB yaşanan banka hisselerinin alımı sebebiyle bir süre sonra sıkıştırılabilir ve istemeden yanlış aksiyonlar alabilir.

2 – Covid-19 pandemisi beklenmedik şekilde terse seyredebilir ve buradan hareketle artan belirsizlikler ekonomik kırılganlıklarla el ele vererek bir bilinmeze sürüklenebilir.

3 – Yatırımlar güvenli limanlara sığınmak için kayabilir ve yine kıymetli madenler yükselirken geri kalan her şeyin düşüşünü izleyebiliriz.

Peki istikrarlı bir ekonomi için gereken nedir?

Eğer döviz kurlarından bağımsız olmak istiyorsak; kendi değerimizi yaratmalıyız. Fakat bu ar-ge yerine devleti ithalat vergisine sürükleyen iş adamları ve bu finansal okuryazarlık seviyesi ile imkansız görünüyor. Artık gün kurtarmalık eylemleri bir kenara bırakıp, zor olanı yani yapısal reformları ele almalıyız. Her yazının içine mutlaka eklenen reformları; reform olmadan düzelme olmayacağını net olarak bildiğim için vurguluyorum.

Muhammed Yenice