Bugün “Aktif Rasyosu” uygulamasının yıl sonunda kaldırılacağı haberi ortaya çıkınca herkesin bu konuda olan merakı gittikçe artmaya başladı. Uygulama başladığında bu denli merak edilmemişti.

Türkiye’de ekonomi ve finans sistemi biraz zorunluluk ilkesiyle işliyor. Yani ekonomik parametrelerin olumlu gelişmesi için zorunlu uygulamalar geliştiriliyor. Mesela döviz kurların önlemek için kambiyo vergileri ve işlemlerin kısıtlanması gibi..

Aktif rasyosu tanım olarak; bankaların belirli oranda mevduatlarına göre kredi vermesi, menkul kıymet alması ve TCMB ile swap işlemi yapması sorumluluğu anlamına geliyor. Aktif rasyosunun formülü;

Aktif Rasyosu = Krediler + (Menkul Kıymetler x 0,75) + (TCMB Swap x 0,5) / TL Mevduat + ( Yabancı Para Mevduat x 1,25)

Bu formüle göre amaçlanan şeyler;

– Bankalar topladıkları kaynakları tutmayıp kredi olarak kullandırıp ekonomiyi canlı tutsunlar,

– Hazine tarafına finansman sağlayarak kamu açıklarını finanse etsinler,

– Ya da dövizleri TCMB’nin rezervlerini güçlendirmek amacıyla kullansınlar şeklindeydi

Bir işi zorla yaptırmak maalesef doğru yaptırmaya teşvik etmiyor. BDDK bu oranı yakalayamayan bankalara ceza sorumluluğu yüklüyor. Alınan kararlar bankaları destekleyecek şekilde değil ve aynı zamanda bankalardan destek bekleniyor. Hedeflenen adımlar doğru olsa da işin işleyişi doğru olmuyor. Buradan hareketle rasyonun zararı; bankaların reel sektörden ziyade Hazine’ye borç vermek istemesi. Bankalar itibarsız şirketlere kredi vermek istemiyorken, itibarlı şirketler kredi kullanmak istemiyorlar. Çünkü faiz yüksek. Öte yandan, bankaların mevduat kaynağı eriyor. Sebep ise bankaların hatası değil, tasarruftan uzak olan ekonomi yapısı. Bankaların yabancı para tutması kendilerine zarar oluşturuyor, bu sebeple yabancı para faizi çok düşük seviyelerde. Ayrıca kamu bankaları ve özel bankalar arasında uçurum denecek kadar büyük bir fark oluşuyor.

Yani size kısa ve net olarak şu şekilde anlatabilirim; tasarrufu olmayan ve kırılganlıkları fazla olan bir ekonomide finans kuruluşlarına zorunlu sorumluluklar yükleyerek finansman sağlamak olumlu sonuçlar vermiyor. Genel olarak kısıtlamalar çözüm değildir. Çözümler kalıcı olmalıdır. Ekonomiyi canlandırmak için uyguladığımız Aktif Rasyosu’nu şimdi ekonomide düzenlemeler yaparken kaldırmak durumunda kalıyoruz.

Aktif Rasyosu’nun kaldırılması olumlu bir adım. Ancak geç kalıp kalmadığımızı zamanla göreceğiz.

Muhammed Yenice