Yıl sonuna yaklaşırken, ücretlerin ve zamların gündem olduğu dönemlere girmiş bulunuyoruz. Buradan hareketle bugün açıklanan yeniden değerleme oranı, asgari ücret ve zamlarla ilgili vicdanen analiz yapılmasını gerekli kılıyor.

Yeniden değerleme oranı; ceza, vergi, harç vb yükümlülüklerin artış oranı anlamına gelmektedir. Ekim ayı dahil olmak üzere TÜİK tarafından açıklanan 12 aylık Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi artış oranı baz alınarak hesaplanır ve kasım ayında açıklanır.

2026 yılı için yeniden değerleme oranı %25,49 olarak hesaplanmıştır. Buna göre geçen yıl 100₺ olan bir vergi ya da harç 2026 yılında 125,49₺ olacaktır.

Ancak yeniden değerleme oranı asgari ücret, emekli maaşı ya da herhangi bir ücret skalasında %100 referans olarak alınmaz. Oysa bana kalırsa öncelikle ücret hesaplamalarında yeniden değerleme oranı da dikkate alınmalıdır.

Ücret ve maaşlara %25,49 oranı altında bir zam yapılmasının diğer tüm parametreler hariç halkı zarara uğratışını bir örnekle açıklayayım;

Bir emeklinin geçmişten kalma birikimleriyle almış olduğu bir arabası olduğunu düşünelim. 2025 yılında aracı için toplamda 100₺ vergi ödediğini ve yıllık gelirinin 10000₺ olduğunu varsayalım. Yıllık geliri ile vergi oranı hesaplandığında %1 vergi ödemesi yaptığı görülür. Yeni yılda maaşı %20 zam ile yıllık 12.000₺ seviyesine yükselirken, vergi yükü 125,49₺ ile %1,04 oranına yükselir. Yani örnekteki emekli diğer tüm parametreler hariç yalnızca yeniden değerleme oranından kayıptadır.

Şimdi enflasyonun, hissedilen enflasyonun, geçmişten gelen düşük kazancın, negatif reel faiz dönemlerinin etkisini de eklediğinizde refah kaybını daha net anlayabilirsiniz.

Asgari ücret veya diğer tüm ücret belirleme toplantılarının bu doğrultuda yapılmadığı müddetçe ortaya doğru ve basiretli bir karar çıkaramayacağını üzülerek kabul etmek gerekir. Vatandaşın refahı ile enflasyon önlenemez. Refah kaybının yol açtığı ahlaki değer kayıpları sonrasında enflasyondan daha çok zarar yaratacaktır. Benden söylemesi..

Muhammed Yenice