Yaşamın her adımında olduğu gibi ekonomide de olumsuz bir parametrenin tercih edilmesi akla yatkın değildir. Ekonomi yine de bazı zamanlarda farklılıklara gebe olduğundan; ülkelerin değersiz para tercihini bile normal karşılayabiliyoruz. “Japon Yeni Neden Değersiz” yazımda konuyu detaylıca ele almıştım. https://muhammedyenice.com/2020/02/27/japon-yeni-neden-degersiz/

Cari açık konusunun da zaman zaman tercih olduğu görülmektedir. Üretim konusunda alt yapısal sorunlar yaşayan ülkelerin yüksek cari açık ile üretim yapması ve döviz kazanmak üzere hareket ettiği görülür. Ancak burada başarılı olmanın tek yolu katma değerli üretim yaparak ihracatı ithalatın önüne çıkarabilmektedir. Yani hacmi yüksek bir değer farkı ile üretim yapılmalıdır. Günümüz dünyasında bunu yapabilmenin tek yolu ise teknolojik gelişmişlik gerektirmektedir. Tüm bu üretim sürecinin içerisinde yatırım-tasarruf dengesi, enerji bağımsızlığı, finansman yapısı ve sermaye yönetimini dahil ediyorum.

Cari açık veren bir ülke olduğumuz sürece ekonomik büyümeyi sağlayabileceğiz. Büyüme ve kalkınma arasındaki farkı göz ardı ederek Türkiye en az yarım asırdır ekonomik büyüme talepkarı bir ekonomiye sahiptir. O sebeple de cari açık vermek kaçınılmaz olmuştur.

2022 ve 2023 yıllarındaki yüksek açıklar sonrası cari denge hesabı 2024 yılında -10 M$ ile açık verdi. Geçmiş yıllara oranla cari açıkta düşüş olsa da bunun sebebi ekonominin soğumasından kaynaklanmaktadır. Yüksek faiz ve ticari kısıtlamalar yatırımları para üzerine çekmiş olup; üretim, ithalat-ihracat ve finansman sınırlamaları yüksek enflasyon ile birlikte ekonomiyi bir süreliğine soğuttuğundan cari açıkta düşüş yaşanmıştır.

Türkiye ekonomisi bir gün büyüme ve kalkınma arasında bir tercih yapıp kalkınmayı seçerse o zaman cari açık bir problem olmaktan çıkabilir. Çünkü ekonomik büyümeye veya ticari işlemlere destek sağlasa da dengenin açık vermesi kabul edilebilir bir şey değildir.

Bu yıl sonunda olmasa da önümüzdeki yıllardan itibaren cari açığın yükselişine devam edeceğine inanıyorum. Çünkü alışkanlıklarımız bizi biz yapar ve alışkanlıkları değiştiremediğimiz müddetçe farklı sonuçlar alıp doğru bir bizlik yaratamayız..

Muhammed Yenice