Genellikle ayrımını yapmadan kullandığımız iki sözcükten bahsetmek istiyorum. Cahil sözcüğünü hakaret olarak kullanmayı bir kenara bırakıp tanımını yaptığımızda; eğitimsizlik ve cehalet sözcükleri arasında ciddi bir uçuruma yol açtığımızı görebiliriz. Çünkü cahil biri eğitimsiz olmayabilirken, cahil olmayan biri eğitimsiz olabilir..

Amerikalı yazar ve gelecekçi Alwin Toffler yukarıda bulunan sözü ile; eğitimin cehalet ile ayrıştığını ifade etmiştir.

– Cehalet Nedir?

Cehalet bilmemekten ziyade, bilmediğini bilmediğinde ortaya çıkar. Bir insan Profesör ünvanını alıp cahilce hareket edebiliyorken, hiç akademik eğitim görmemiş biri bilgece davranabilir. Şu an yaşadığımız Covid-19 pandemisi ile olan şavaşımızda rastladığımız bir konu üzerinden örnek vermek istiyorum. Çokça okumuş, belirli bir makama gelmiş insanlar maalesef ki pandemi aşılarına karşı; aşıların bir oyun olabileceği ve aşı olarak çeşitli ülkelerin stratejik planlarına kurban gideceğini düşünebiliyor. Oysa öte yandan hiç eğitim almamış bir insan kulaktan duyma söylemleri bir kenara bırakıp; insanlık için, toplumun sağlığı için elimden geleni yapmak adına aşımı olurum diyor. Bu ikisi arasında salt olarak şöyle bir fark var; biri eğitimli ama cahil, diğeri ise eğitimsiz ama bilge..

Bilge insan olmak için mutlaka kitapları yutmuş olmak gerekmez. İnsan yaşadıkları ve tecrübe ettikleri ile de gayet bilgili olabilir. Cahilce davranmayı ve düşünmeyi seçmez gördüğü kadarıyla aklı başında aksiyonlar alabilir. Bu kitap okumak ve eğitim gereksizdir anlamına gelmez. Zira anlatmak istediğim cehalet ve eğitimsizlik arasındaki farktır. Bir insan tıp alanında eğitimsiz olabilir. Benim sağlık alanı ile ilgili geniş ve ayrıntılı çapta bilgim yok ve ben bu durumda bir beyin cerrahı ile tıbbi tartışmaya giremem, hele içi dolu olmayan asparagas bilgilerle asla giremem. Bir örnek daha vermem gerekirse; ekonomi ile ilgili haberler dışında bilimsel bilgisi olmayan birinin bir ekonomiste ben döviz kuru ile maaş almıyorum, döviz kurunun yükselmesi beni ilgilendirmez demesi eğitimsizlik değil, açık bir cehalet örneğidir. Bilmediğini bilmemektir, kabullenmemektir..

– Eğitimsizlik Nedir?

Eğitimsiz olmak; bir konuda herhangi bir bilgi almamış, derinleşememiş ve akademik olarak bunu güçlendirememiş olmak anlamına gelir.

İnsan eğitimsiz olabilir. Bu bir ayıp veya hakaret içerici söylem değildir. İşte tam da bu noktada cehalet ve eğitimsizlik ayrışır. Cehalet çözümü olmayan bir şey iken, eğitimsizlik her yaşta çözülebilecek bir problemdir.

Bu sebeple eğitimsiz insanların olduğu bir toplum gelişebilir, ancak cahil bir toplum asla gelişemez. Finlandiya bilindiği üzere refah seviyesi en gelişmiş ülkelerinden biri. İzlediğim bir belgeselden aklımda kalanları anlatıyorum. Meslek ayrımı yapmamak için bireyin hangi meslek ile ilgilendiğini belirtmeden; üst düzey bir eğitim görmediğini belirterek devam ediyorum. Bir sokak röportajında bahse konu kişiye belgeselci tarafından neden bisiklet kullandığına dair bir soru yöneltildi; kişi araçların zehirli gazlar yaydığını ve bu sebeple toplu taşıma dahi tercih etmediğini belirtti. O kişinin araçlardan çıkan zehirli gazın kimyasal anatomisini ortaya koyabilmesi, nasıl yayıldığını ve hangi etkileşim sonucu havaya zarar verdiğini anlatabilmesi ihtimal açısında düşük seviyelerde. Fakat sadece havaya zarar verdiğini bilerek böyle bir aksiyon alması onu bence bilge insan sınıfına yükseltmek için yeterli..

Uzun süredir aklıma takılan bu konuyu sizlerle paylaşmak istedim. Sizlerle #aklımagelenler sayfası altında buluşmaktan mutluluk duyuyorum. Umarım aklımıza gelenler, her zaman başımıza gelecek güzel şeylerin sebebi olur..

Muhammed Yenice