Sanırım bu başlık zaman zaman büyük bir çoğunluk tarafından kendine veya çevresine yöneltilen bir soru.. Öncelikle belirtmeliyim ki bu konunun ekonomi ile değil finans ile ilgisi var. Ekonomiye negatif etki eden bir finansal konu diyebiliriz.

Ekonomi kötü kelimesi biraz bilimsellikten uzaklaşmış bir söylem. Ekonomik kırılganlıklar fazla diyelim biz en iyisi. Ekonomik kırılganlıkların bu kadar fazla olduğu bir ülke de insanlar nasıl ev, araba veya diğer şeyleri satın alabiliyor ve tatil, çeşitli törenler ya da diğer organizasyonları yapabiliyor konularını ele alalım.

Gelişmekte olan ülkelerin problemlerinden biri de harcama ve tasarruf konularında ki bilinçsizliktir. Bahse konu bilinçsizlik ekonomiye negatif etki etmektedir. Tasarruf sadece parayı elde tutma olarak görülmekte ve buna rağmen çok düşük seviyede kişi tarafından yapılmaktadır. Tasarrufun parayı tutmaktan ziyade, parayı değerlendirmek için artırabilme faktörü olduğu bilinmelidir.

Harcama bilinçsizliği konusunda benim dikkatimi çeken hususlar şunlardır;

• Maddi Seviyesi Yüksek İnsanların Hesapsız Harcamaları;

Maddi durumu iyi olan insanları; iş adamları, sporcular, gayrimenkul sahipleri, mevduat sahipleri ve diğerleri olarak ayırdığımızda genel çoğunluğun fiyat sorgulama eğiliminde olmadıkları ve fiyat sorgulasalar dahi arzularını elde etmek için harcama yaptıklarını görüyoruz. Bu sebeple fiyatı yüksek olan evler, araçlar, giysiler ve aklınıza gelen diğer şeyler satın alınıyor. Tabii ki herkesin özgürlüğü sorgulanamaz şekilde nettir. Fakat finansal okuryazarlık açısından eksiklik olarak görülmektedir. Maddi seviyemiz her ne olursa olsun pahalı olan bir şeyi satın alma konusunda daha hassas davranmalıyız. Belki de fiyat artışına bizim bu harcama bilinçsizliğimiz etki ediyordur..

• Gösteri Toplumu Eğilimi;

Maddi durumu ayırt etmeksizin bir kişilik problemi olarak insanların kendilerini maddi olarak ispat etme ve yeterli gösterme çabaları vardır. Bu sebeple bulundukları ortamda maddi olarak ilgi çekmek istemektedirler. Harcamaları bu şekilde yapmaya çalışıp, arzularını elde etmek için her yolu denerler. Bu yol genellikle borç ve kredi ile sonlanmaktadır. Bir şeyler yapıyor gibi görünsek dahi arkamızda büyüyen bir borç dağı bırakırız. Tatile gitmek, elektronik eşya satın almak, düğün yapmak gibi borç edinme sebepleri bulunmaktadır. Bunlar öncelikli harcamalar mıdır, gelirimiz bu ödemeleri karşılar mı? sorularına yanıt vermeden borç edinirsek felakete yol açarız. Yani harcamalar negatif olarak gerçekleşir. Elde ettiklerimiz, maddi olarak bizi negatife düşürür. Kırılgan bir ekonomide harcamanın fazla olmasının bir diğer ve en önemli sebebi de budur.

Bu sebepler ekonomide tasarruf açığı oluşturmaktadır. Tasarruf olmadığında ise yatırımlar sekteye uğramaktadır. Likidite eksikliği, üretim yatırımı eksikliği, bunlara bağlı olan işsizlik ve fiyat artışına sebebiyet vermektedir. Her zaman söylediğim gibi; ekonomiye negatif etki eden şeyler; sizin arzularınızı elde etmek için satın aldığınız bir giyside saklı olabilir. Harcama ve tasarruf konularına bu şekilde yaklaşırsanız hem kendiniz, hem ülkeniz için daha doğru aksiyonlar alabilirsiniz. Aynı zamanda yapılan yanlış harcamaların sebeplerini de analiz edebilirsiniz..

Muhammed Yenice