Sanırım gelişmekte olan ülkeler bir türlü gelişemedikleri gibi rahat yüzü de göremeyecekler. Zaten hali hazırda var olan bütçe açığı, enflasyon, işsizlik, kur riskleri ve yatırım piyasalarında yaşanan yüksek volatilite pandemi süreciyle birlikte kontrolü güç terimler haline geldiler. Peki neden böyle oluyor?

Aslında gelişen ülkeler için aynı durum söz konusu değil diyemeyiz. Ancak tabi ki zorlukları atlatma konusunda gelişmiş ülkeler birkaç adım önde oluyor. Örnek vermek gerekirse ABD büyük bir işsizlik ve bütçe açığı ile karşı karşıya, ancak bunu şöyle tarif edebiliriz; gelişmiş ülkelerin risk ve kriz planlamaları gelişen ülkelere göre daha verimli olduğu için bir anda ortaya çıkan bir pandeminin yarattığı etki ikisi arasında aynı olmuyor. Bu sebeple herkesin ateşi aynı fakat yangın tüpünün kapasitesi farklı diyebiliriz.

Ülkeler parasal genişleme yoluyla yavaşlayan ekonomilere hayat vermek isterken işler yolunda gitmedi diyebiliriz. Çünkü ekonomi yönetimi; bir aracı kroki yardımıyla yerinden kaldırıp indirmeye benzemez. Yatırımları canlandırmak için indirdiğiniz faizler enflasyon ve kur problemi yaratabilir. Ya da düzenlemeler ve yasaklarla ayakta tutmaya çalışılan finansal piyasalar uluslararası kredi notu düşebilir ve bu durumda yatırımlar kuş olup uçabilir.

Hindistan ve Endonezya çok büyük risk alarak merkez bankaları tarafından devlet tahvillerini satın alarak bütçe açığını düşürmeye çalışıyor. Bu durum kısa bir düzen oluşturuyor gibi görünse dahi ekonomik istikrarın bozulmasına yol açabilir ve işler tahmin edildiğinden daha kötüye gidebilir.

Bu riskler gittikçe artarken yatırımcının daha fazla hata yaptığını gözlemleyebiliyoruz. Daha hırslı görünen yatırımcı, hırsının bilgisinden fazla gelmesi sebebiyle kötü sonuçlar alıyor. Bu ara ciddi anlamda sıkıntı çeken yatırımcılara tanık oluyorum. Bazıları sıkıntı çekmeye vakit bulamadan yok olup gidebiliyor.

Bütçe açıklarının uzun süre devam etmesi beklenen bir durum. Artık politik değil, kontrolü bizde olmayan bir virüsün etkisiyle ekonomik ve finansal olarak yönetim sağlamaya çalışıyoruz. Gelişmekte olan ülkeler için basiret diliyorum.

Muhammed Yenice