İtalyan ressam Gentile Bellini’nin en önemli resimlerinden biri olan Fatih Sultan Mehmet portresini Londra’da satın alarak ülkemize getiren İBB’ye teşekkürlerimi sunarım..

Bilindiği üzere Fatih Sultan Mehmet dönemin önemli bir entelektüeliydi. Tabi Fatih’in İstanbul’u dahiyane bir azim sonucu alması ve savaşlar ile anılması bizlere savaşçı yönünü anlatsa da, bizim örnek almamız ve üzerine düşünmemiz gereken birçok farklı yönü vardı. Bilim, sanat, felsefe, astronomi ve diğer kültürler ile bilim dallarına ciddi ilgi gösteriyordu. Tabi bu dönemde sanata olan ilgisinden dolayı ressamları yanında bulundurması hiç ilginç olmuyor..

Bellini’nin Venedik’ten İstanbul’a dönemde gelmiş olan bir ressam olduğu biliniyor. Fatih’in Bellini’yi denemek üzere resimler yaptırdığı aslında bunun Bellini’yi sınama işlemleri olduğu biliniyordu. Çünkü Fatih ilgi duymaktan ziyade, ilgi duyduğu şeyleri incelemeyi ve araştırmayı seven bir padişahtı. Yani resimlerin çerçeve boylarını ölçmesi ve bunlardan çıkarımlar yapması olağandı.

Portresini çizmesini isteyen Fatih’in “Grand Turk” isimli Fatih portresi Bellini’nin en ünlü portresidir.

Bellini’nin Fatih’ten etkilendiğini söylemek ecdad sevdasından ziyade doğruları dile getirmek olarak adlandırılmalı. Hepimizin bildiği gibi tarihte Fatih kıvançla anılır.

Portrede Fatih’in yanında bulunan kişinin kimliği kesin olarak bilinmemekle birlikte; oğullarından biri olduğu düşünülür. Fatih ile aynı seviyede resmedilmiş olması oğullarından biri olduğu düşüncesini şiddetle onaylıyor. Benim bu konuda farklı bir fikrim var. Fatih’in hocası Akşemseddin’in sakalsız olduğu araştırmaları mevcut. Yani ak sakallı bir dededen ziyade; yüzü genç bir sakalsız alim olduğu da biliniyor. Böyle bir çelişkinin varlığında aklıma sağ tarafta bulunan kişinin Akşemseddin olabileceği gelmedi değil. Tabi bu benim şahsi fikrim, tarihi araştırmalarım sonucunda düştüğüm çelişkinin bir sonucu diyebilirim.

Akıllara takılan soru; Fatih’in portrelerinin neden İngiltere’de açık arttırma ile satıldığı. Bellini’nin satın alınan tablosunun Venedik’e döndükten sonra yapıldığı biliniyor. Ancak genel olarak Türk Tarihini sekteye uğratan taht kavgaları eselerin uzaklaştırılmasında etkili olmuş. Fatih’ten sonra taht kavgasına girişen oğulları Cem Sultan ve Bayezid bu taht kavgasının sonucunda portreleri saraydan gönderdiler. Sonuç olarak bugün portreleri açık arttırma ile satın almak zorunda kalsak dahi, şimdi sahip olmanın mutluluk verici olduğunu söyleyebilirim.

Fatih Sultan Mehmet bir yenilik ışığı yakmıştı. Fakat bu ışığı devam ettirmek yerine söndürmek tercih edildi. Aslında Fatih Sultan Mehmet batının yapacağı yenilikleri çok önceden yapabilir, tarihe yön veren Osmanlı Devleti’nin geleceğe yön vermesini de sağlayabilirdi. Maalesef olmadı. Bu topraklarda yenilikler fidan verse de; yeşermiş ve meyve veren ağaçlara dönemedi..

Osmanlı Devleti’nin, kuruluşundan önce ve sonrası için örnek alınması gereken olguları; adalet, bilim ve azim olarak adlandırabilirim. Bugün geçmişte takılı kalmak yerine; geçmişin ışığıyla geleceği aydınlatarak ilerlemek doğru olandır. Keza Fatih Sultan Mehmet böyle olsun isterdi.

Muhammed Yenice