Bugün kısa bir yazı ile çok karıştırıldığını gözlemlediğim ekonomik iki terimi anlatacağım. Daha doğrusu karıştırılmaktan ziyade aynı şey olarak düşünülüyor diyebilirim. Terimleri önce tanımlayıp sonra farkını ortaya koyalım.

Finansal olarak hepimiz hesaplamalar yaparız. Tabi devletlerin de bu şekilde hesapları bulunmaktadır. Cari İşlemler Hesabı denilen bir ödemeler bilançosu faktörü vardır. Ödemeler bilançosu belirli bir yıl içerisinde ortaya çıkan dış ekonomik dengeleri gösteren bir hesaplama biçimidir. İthalat – ihracat, girdi ve çıktı faktörlerinin sayısal ifadesidir. Ödemeler bilançosu 4 kısımdan oluşur.

• Cari İşlemler Hesabı
• Resmi Rezervler Hesabı
• Sermaye Hesabı
• Net Hata ve Noksan Hesabı

Cari İşlemler Hesabı bir ülkenin bir dönemde yaptığı ihracat ve ithalatı, tek yanlı transferleri ve yatırım gelir giderlerini kapsamaktadır. İhracat ve ithalat kısmı Dış Ticaret Dengesini göstermektedir. Buradan hareketle kolaylıkla söyleyebiliriz ki; Dış Ticaret Dengesi, Cari İşlemler Hesabının bir faktörüdür. Yani Dış Ticaret Dengesi ithalat ve ihracattan oluşurken, bu hesaba transfer ve yatırım harcama ve gelirleri eklendiğinde Cari İşlemler Hesabı meydana çıkmaktadır.

Dış Ticaret açığı oluşması ithalatın ihracattan yüksek olması sonucu meydana gelir. Cari açık ise; bunlara ek olarak transfer ve yatırımların negatif olarak eklenmesidir. Yatırım gelir ve giderleri; Ülkenin yaptığı uluslararası yatırımlardan elde edilen kar, ve ülkede meydana gelen yabancı yatırımların kendi ülkelerine kar götürmesidir. Her türlü yatırım bu duruma dahildir. Portföy yatırımı, doğrudan ve diğer yatırımlar olmak üzere. Örnek vermek gerekirse, Türkiye’den bir şirketin gidip İtalya’da yatırım yapması ve kazanç sağlaması gelir, yabancı bir firmanın Türkiye’de yatırım yapması ve ülkesine kazanç götürmesi gider olarak alınmaktadır. Tek yanlı transferler ise; hükümetin veya özel kişilerin ticari amaçlar dışında yaptıkları işlemlerdir. Bağış ve hibe olarak görülür, karşı tarafa ödeme yükümlülüğü yaratmaz.

Aşağıda bulunan ”göstermelik” tablolar üzerinden inceleme yapabilirsiniz.

Muhammed Yenice